Calendale, van Sint-Barbara tot Maria-Lichtmis

In de Provence duurt Kerstmis geen dag, maar twee maanden. Die cyclus heet Calendale, naar het Provençaalse Calendo, Kerstmis. Hij begint op 4 december en eindigt op 2 februari.

4 december: de tarwe van Sint-Barbara

Op de feestdag van Sint-Barbara zaai je tarwe of linzen in drie schoteltjes met vochtige watten. Je geeft ze water en zet ze warm. Zijn de scheuten met Kerstmis groen en recht, dan wordt het een goed jaar. De schoteltjes, vaak met een lint versierd, gaan daarna bij de kerststal.

De kerststal en de santons

Begin december worden de kerststal en de santons opgesteld. Het dorp loopt beetje bij beetje vol; het kindje Jezus wordt er pas in de kerstnacht in gelegd. Het is ook de tijd van de pastorales, volkstoneelstukken in het Provençaals die het kerstverhaal vertellen met de personages van het dorp.

24 december: het gros souper

Op de avond van de 24e wordt de tafel gedekt met drie tafelkleden en drie kaarsen. Het gros souper is een magere maaltijd: groenten, vis, afhankelijk van de streek slakken. Voor het eten vieren sommige families de cacho-fiò: het oudste en het jongste familielid dragen samen een blok hout van een fruitboom naar de haard en zegenen het voor het aansteken. De maaltijd eindigt met de dertien desserts, waarna men naar de nachtmis gaat.

6 januari: Driekoningen

Met Driekoningen eet de Provence de gâteau des rois: een briochekrans met oranjebloesemwater en gekonfijt fruit, met de verstopte boon.

2 februari: Maria-Lichtmis

Maria-Lichtmis, veertig dagen na Kerstmis, sluit Calendale af. In Marseille trekt een processie naar de abdij Saint-Victor, en koopt men navettes, kleine bootvormige koekjes met oranjebloesemwater. In veel huizen wordt op die dag de kerststal opgeborgen tot het volgende jaar.