Het Provençaals, van Mistral tot vandaag

Je hoort het Provençaals nog in plaatsnamen, in een paar uitdrukkingen en op de tweetalige borden aan de ingang van veel dorpen. Het is een van de vormen van de langue d’oc, het Occitaans, dat historisch in heel Zuid-Frankrijk werd gesproken.

De zeven dichters van Font-Ségugne

Op 21 mei 1854 komen zeven jonge dichters bijeen op het kasteel van Font-Ségugne, bij Avignon. Onder hen Frédéric Mistral, Joseph Roumanille en Théodore Aubanel. Ze richten de Félibrige op, een vereniging om de Provençaalse taal te verdedigen en levend te houden. Die bestaat nog steeds.

Vijf jaar later publiceert Mistral Mirèio (Mireille), een lang gedicht in het Provençaals over de ongelukkige liefde tussen de dochter van rijke boeren en een arme mandenvlechter. Het begint met: „Cante uno chato de Prouvènço”, „Ik bezing een meisje uit de Provence”.

Een Nobelprijs in het Provençaals

Mistral werkt daarna twintig jaar aan een enorm woordenboek, Lou Tresor dóu Felibrige, verschenen tussen 1878 en 1886. In 1904 krijgt hij de Nobelprijs voor Literatuur, gedeeld met de Spaanse toneelschrijver José Echegaray. Het is een van de weinige Nobelprijzen voor werk in een regionale taal.

Een paar woorden om te herkennen

• mas: de Provençaalse boerderij;
• restanque: een landbouwterras gestut door een droge stapelmuur;
• mistral: de noordenwind, wiens naam zoiets als „meesterlijk” betekent;
• santon: van santoun, „heiligetje”;
• calanque: een smalle baai tussen kliffen.

En vandaag?

Provençaals wordt nog onderwezen op sommige scholen, in verenigingen en aan de universiteit. Tweetalige straatnamen, kerstliederen en de pastorales in december zijn de plekken waar je het het makkelijkst hoort.